วันที่ 21 เมษายน ของทุกปี คือวันสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทย ซึ่งเป็น “วันสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์” หรือวันกำเนิดกรุงเทพมหานคร โดยในปี 2569 นี้ ถือเป็นวาระครบรอบ 244 ปี นับจากวันที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) โปรดเกล้าฯ ให้ประกอบพิธียกเสาหลักเมือง เมื่อ พ.ศ. 2325 เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่บ้านเมือง
เหตุผลการย้ายราชธานีสู่ฝั่งพระนคร
หลังจากยุคกรุงธนบุรี รัชกาลที่ 1 ทรงตัดสินพระทัยย้ายเมืองหลวงจากฝั่งธนบุรีมายังฝั่งพระนคร เนื่องจากทรงเล็งเห็นว่า ชัยภูมิฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา มีความเหมาะสมมากกว่า ทั้งในด้านการป้องกันการรุกรานจากศัตรูและการขยายตัวของเมืองในอนาคต
จุดเริ่มต้นแห่งราชวงศ์จักรีและดวงเมือง
เมื่อวันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2325 เวลา 06.54 น. ได้มีการประกอบพระราชพิธีฝังเสาพระหลักเมือง ซึ่งถือเป็นสัญลักษณ์การเริ่มต้นรัชสมัยแห่งราชวงศ์จักรีอย่างเป็นทางการ โดยเวลาดังกล่าวถูกบันทึกว่าเป็นเวลาที่วาง “ดวงพิชัยสงคราม” ของกรุงเทพฯ ให้ลัคนาสถิตราศีเมษ ซึ่งสื่อถึงความกล้าหาญและการเป็นผู้นำ
ศาลหลักเมือง ศูนย์รวมจิตใจของชาวไทย
ศาลหลักเมืองไม่เพียงแต่เป็นโบราณสถานที่สำคัญ แต่ยังเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจให้ผู้คนมากราบไหว้เพื่อเสริมความมั่นคงในชีวิตและการงาน โดยภายในศาลหลักเมืองมีเทพารักษ์สำคัญ 5 องค์ที่คอยปกป้องเมือง ได้แก่:
- พระเสื้อเมือง
- พระทรงเมือง
- พระกาฬไชยศรี
- เจ้าพ่อเจตคุปต์
- เจ้าพ่อหอกลอง
การครบรอบ 244 ปีในครั้งนี้ จึงเป็นโอกาสอันดีที่จะได้ย้ำเตือนถึงรากเหง้าทางวัฒนธรรมและความแข็งแกร่งของราชธานีไทยที่ส่งต่อคุณค่ามาจนถึงคนรุ่นหลัง
