เมื่อวันที่ 14 มีนาคม ผู้สื่อข่าวรายงานว่า นายณัฐพงศ์ ศิริชนะ ประธานสถาบันส่งเสริมและพัฒนากิจการปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ นายวรยุทธ เนาวรัตน์ ผู้อำนวยการสถาบันฯ และคณะที่ปรึกษาสถาบันฯ ได้ติดตามผลความคืบหน้าการดำเนินโครงการหมู่บ้าน ที่ได้รับการคัดเลือก เพื่อน้อมรำลึกพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่9 เนื่องในวาระครบ 100 ปี ชาตกาล ในปี พ.ศ. 2570 ที่ บ้านโพนงาม อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์ และ บ้านเหล่าฝ้าย อ.โนนคูณ จ.ศรีสะเกษ เมื่อเร็วๆ นี้ ซึ่งหมู่บ้านทั้ง 2 แห่งอยู่ใน 10 หมู่บ้าน ที่ได้รับการคัดเลือกเข้าร่วมโครงการฯ เพื่อต้นแบบบูรณาการการพัฒนาตามแนวพระราชดำริในหลวงรัชกาลที่ 9
ทั้งนี้หมู่บ้านทั้งสองแห่งเริ่มต้นด้วยการศึกษาข้อมูลพื้นที่อย่างเป็นระบบ รับฟังปัญหาจากชาวบ้าน และบูรณาการหน่วยงานมาร่วมแก้ปัญหา โดยไม่ลบล้างสิทธิหรือวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชน
พื้นที่บ้านโพนงาม อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์ ได้น้อมนำแนวพระราชดำริ “น้ำคือชีวิต” และการบริหารจัดการที่ดินตามหลัก “เกษตรทฤษฎีใหม่” มาพลิกฟื้นผืนดินหนองเลิงเปือย ที่ประสบวิกฤตน้ำท่วม น้ำแล้งซ้ำซาก เป็น พื้นที่ต้นแบบการบูรณาการการพัฒนา
จุดเริ่มคือ น้อมนำแนวพระราชดำริแก้มลิง ด้วยการขุดลอกหนองเลิงเปือยใช้งบประมาณ 300 ล้านบาท ปริมาณน้ำจาก 1.6 เป็น 7.4 ล้านลูกบาศก์เมตร น้ำท่วมขังที่เคยกินเวลา 3 เดือนทุกปี จะลดเหลือไม่ถึง 20 วัน บางปีจะไม่เกิดเลย
สิ่งที่ทำให้ “บ้านโพนงาม” ต่างจากโครงการอื่น คือกระบวนการมีส่วนร่วมที่เกิดขึ้นจริง ชาวบ้านเสนอให้ทำชั้นพักหรือเบิร์มในบ่อ เพื่อเป็นพื้นที่วางไข่ปลา ทีมงานรับฟังและปรับแบบตามทันที
ส่วนดินขุดลอก 6 ล้านลูกบาศก์เมตร แทนที่จะขนไปทิ้งด้วยงบฯกว่าพันล้าน ก็นำมาถมรอบขอบหนองในรัศมี 1.5 กม แล้วได้แก้ปัญหาดินให้อุดมสมบูรณ์ขึ้น โดยติดต่อสถานีพัฒนาที่ดินและปราชญ์ชาวบ้าน ได้เข้ามาให้ความรู้ปรับปรุงดิน การทำปุ๋ยหมักกว่า 2,000 ตัน และเกิดนวัตกรรม “ทำปุ๋ยสั่งตัด” ตามค่าวิเคราะห์ดิน ต่อมาได้ยกระดับเป็นแหล่งเรียนรู้และฝึกปฏิบัติ ทำให้ผลผลิตข้าวเพิ่มเฉลี่ย 525 กก./ไร่
นอกจากนี้ กรมที่ดินและกรมพัฒนาที่ดิน ช่วยวางผังให้สิทธิแปลงนาของชาวบ้านยังคงอยู่ครบถ้วน พื้นที่รกชัฏ คือมีวัชพืชขึ้นหนาแน่น รกทึบ ที่ไม่เคยใช้ประโยชน์ต้อง ทำให้เป็นไร่นาสีเขียว หลังน้ำเพิ่ม ปลาเริ่มเข้าและวางไข่ ปัจจุบันพบว่ามี 38 ชนิด ช่วยสร้างรายได้เสริมให้ 300 ครัวเรือน เฉลี่ยเดือนละ 3,000-6,000 บาทต่อครัวเรือน
สำหรับ การผลิตข้าวซึ่งเป็นพืชหลัก ได้ยกระดับสู่ “การทำนาแบบประณีตครบวงจร” เพื่อแก้ปัญหาต้นทุนสูง จากการทำนาหว่านและใช้สารเคมี มีการส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น การปรับระดับนาด้วยเลเซอร์ การใช้เครื่องหยอดข้าวแห้ง การจัดการน้ำแบบเปียกสลับแห้ง เพื่อลดการใช้นํ้าและลดก๊าซเรือนกระจก เชื่อมโยงโมเดลเศรษฐกิจ BCG ส่งผลให้ได้ข้าวคุณภาพดี ต้นทุนต่ำ มีข้าวบริโภคเพียงพอเกินกว่า 80% ของชุมชน และเชื่อมโยงเพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้าสู่ตลาดภายนอกได้อย่างเข้มแข็ง
ขณะที่ บ้านเหล่าฝ้าย อ.โนนคูณ จ.ศรีสะเกษ พัฒนาภายใต้แนวคิด สร้างน้ำ แก้ดิน สร้างอาชีพ สร้างชีวิต
ชุมชนมีจุดเด่นคือ กลุ่มวิสาหกิจชุมชน ปลูกเมล่อน ผักปลอดสารที่มีชื่อระดับจังหวัด แต่ประสบปัญหาเดิมซ้ำซาก คือน้ำไม่พอ ดินเสื่อม ผลผลิตข้าวต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของตำบลเกือบ 30% ต่อมาผู้นำอบต.เหล่ากวาง ได้เรียนรู้ความสำเร็จจาก อบต.ขนุน อ.กันทรลักษ์ ที่ร่วมพัฒนาแหล่งน้ำกับสถาบันฯ มาก่อนหน้า แล้วนำกลับมาปรับใช้กับพื้นที่ตัวเอง
จากนั้นสถาบันฯร่วมกับ อ.โนนคูณ และหน่วยงานภาคี แก้ปัญหาน้ำด้วยการติดตั้งระบบกระจายน้ำพลังงานแสงอาทิตย์จากอ่างเก็บน้ำห้วยซุง และวางแผนผันน้ำจากห้วยขะยุงที่มีน้ำตลอดปีมาเติมอ่าง เพื่อรองรับความต้องการน้ำที่การเกษตรยังขาดอยู่ 1.2 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี
ด้านดินปัญหาไส้เดือนฝอยที่กัดกินผลผลิตมานานได้รับการแก้ไขด้วยสารชีวภัณฑ์ พด.16 ที่ต้นทุนต่ำ ใช้งานง่ายส่งผลให้ผลผลิตเมล่อนเพิ่มจาก 450 เป็น 700 กิโลกรัมต่อโรงเรือน
โรงเรือนขยายจาก 40 เป็น 60 หลัง กำลังผลิตอยู่ที่ 12 ตันต่อเดือน สร้างงานในชุมชน 10-20 คน รายได้ 7,000-7,500 บาทต่อเดือน
ทั้งมีแนวโน้มจะพัฒนาเป็นศูนย์เรียนรู้ด้านเกษตรและแหล่งท่องเที่ยวชุมชนในอนาคต เพื่อมาเผยแพร่เป็นต้นแบบให้ส่วนราชการ องค์กรเอกชน สถานศึกษา มาศึกษาดูงานเพื่อนำไปใช้แนวทางการพัฒนา สนองพระราชปณิธาน “สืบสาน รักษา ต่อยอด” พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ในหลวงรัชกาลที่ 10 เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่ราษฎรและนำไปสู่การพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน
ติดตามข่าวสารอัปเดตสดใหม่จากฟาร์มของเราได้ที่: Moo-Moo News พาดหัวข่าวที่หยุดนิ้วโป้ง
#ปดทองหลงพระ #ลยกาฬสนธศรสะเกษ #ตดตาม #หมบานโมเดลพฒนา #เทดพระเกยรต100ป #ชาตกาลในหลวง #ร.9
