กรมอุทยานฯ ขับเคลื่อน-ขยายผลโครงการพระราชดำริ ภายใต้มูลนิธิภูบดินทร์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
พื้นที่นี้เป็นพื้นที่มรดกโลกทางธรรมชาติที่ได้รับการประกาศเมื่อปี พ.ศ. 2534 ประกอบด้วย กลุ่มป่าห้วยขาแข้ง ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรทั้งฝั่งตะวันตกและฝั่งตะวันออก โดยมีชุมชนอาศัยทำกินมาก่อนที่จะประกาศเขตอนุรักษ์ เมื่อได้มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 และพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 จึงได้มีการรับรองสิทธิการอยู่อาศัยและทำกินของกลุ่มชาติพันธุ์ดังกล่าว
ประกอบกับในปี พ.ศ. 2564 มีการจัดตั้งมูลนิธิภูบดินทร์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี ทรงเป็นองค์ประธานที่ปรึกษา สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เป็นองค์ประธานกรรมการ และพลเอกไพบูลย์ คุ้มฉายา องคมนตรี เป็นรองประธานกรรมการ
จึงได้รับเอาโครงการพัฒนาชุมชนในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าและอุทยานแห่งชาติ จังหวัดกาญจนบุรี เข้ามาอยู่ภายใต้มูลนิธิภูบดินทร์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ซึ่งได้มีการ บูรณาการร่วมกันจากหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาชุมชนดังกล่าวอย่างต่อเนื่องตลอดมา
ในระยะแรกได้ดำเนินการที่บ้านสาละวะ และบ้านไล่โว่ และจะได้มีการขยายผลไปที่บ้านทิไล่ป้า บ้านปางสนุก และบ้านจะแก ซึ่งชุมชนเหล่านี้เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ปกาเกอะญอ ตั้งถิ่นฐานอยู่ภายในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก มีที่ตั้งขนานตามแนวชายแดนไทย – เมียนมาร์ ดังนั้น การที่หน่วยงานต่างๆ เข้าไปช่วยเหลือพัฒนาคุณภาพชีวิต จึงเป็นมิติเรื่องความมั่นคงชายแดนด้วยเช่นกัน ณ วันนี้ ผลผลิตกาแฟของบ้านสาละวะ และบ้านไล่โว่ ก็เริ่มเป็นที่รู้จัก มีชื่อเสียงและมีความต้องการของตลาดสูง
ก่อนจัดตั้งโครงการฯ พื้นที่บริเวณนี้มีการทำไร่หมุนเวียนจำนวนมาก ประมาณ 10,000 – 20,000 ไร่ ซึ่งเมื่อเทียบกับจำนวนครัวเรือนพบว่ามีการใช้พื้นที่มากเกินไป ดังนั้น จึงต้องเข้าไปพัฒนาส่งเสริมให้ใช้ประโยชน์พื้นที่ที่มีอยู่อย่างจำกัดให้เกิดประโยชน์สูงสุด เพื่อมีผลตอบแทนและรายได้เพิ่มมากขึ้น
การดำเนินงานของมูลนิธิภูบดินทร์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
โครงการพัฒนาชุมชนในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าและอุทยานแห่งชาติ จังหวัดกาญจนบุรี เป็นโครงการที่ดำเนินการภายใต้มูลนิธิภูบดินทร์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ซึ่งจะเป็นเรื่องของการพัฒนาคุณภาพชีวิตชุมชน ควบคู่กับการดูแลทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า ซึ่งคาดว่าจะมีการนำรูปแบบ (โมเดล) ไปปรับใช้ในพื้นที่อื่นที่มีปัญหาให้เหมาะสมและสอดคล้องกับบริบทของพื้นที่นั้นๆ ต่อไป
ภารกิจของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
นายสุชาติ ชมกลิ่นรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้มีข้อสั่งการให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ร่วมกับกรมอื่นๆ ภายในกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม น้อมนำแนวพระราชดำริไปขับเคลื่อนและขยายผลในพื้นที่โครงการอนุรักษ์และดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติภายในป่าอนุรักษ์ ซึ่งมีชุมชนอาศัยทำกิน จำนวน 4,042 หมู่บ้าน เนื้อที่ประมาณ 4.257 ล้านไร่ หลักการที่สำคัญคือ ทำให้ประชาชนที่อาศัยอยู่ในป่าอนุรักษ์มีคุณภาพชีวิตที่ดีบนฐานของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่ดี ซึ่งการบริหารจัดการจะต้องมีความสมดุลทั้งในมิติการพัฒนาคุณภาพชีวิต และมิติการดูแลทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อความยั่งยืนในการใช้ประโยชน์ที่ดินควบคู่กับการอนุรักษ์ป่าและน้ำ ไม่มีการบุกรุกป่า ไม่เกิดปัญหาไฟป่า ไม่มีการล่าสัตว์ป่า ไม่มีการใช้สารเคมีและยาฆ่าแมลงในพื้นที่ต้นน้ำ เหล่านี้คือแนวทางที่โครงการพระราชดำริในความรับผิดชอบของกรมดำเนินการอยู่
ภารกิจหลักกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช จะเกี่ยวกับเรื่องของการพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎร แต่เมื่อมีกฎหมายว่าด้วยอุทยานแห่งชาติและกฎหมายว่าด้วยการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า เมื่อปี พ.ศ. 2562 ซึ่งรับรองสิทธิอยู่อาศัยทำกินของราษฎรในพื้นที่ป่าอนุรักษ์แล้ว จึงได้ดำเนินการควบคู่ไปกับการจัดรูปที่ดินเพื่อรองรับสิทธิทำกินให้กับราษฎรที่จะเป็นมรดกตกทอดไปสู่รุ่นลูกหลานต่อไป จากนั้นก็จะดำเนินการส่งเสริมอาชีพ ปลูกพืชผลทางการเกษตรที่เหมาะสมกับพื้นที่ ปรับปรุงสาธารณูปโภคพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดำรงชีพ ลดการบุกรุกทำไร่เลื่อนลอย ลดปัญหาไฟป่า และสุดท้ายมีคุณภาพชีวิตที่ดี
หลักการสำคัญที่จะต้องเร่งรัดดำเนินการคือ การจัดรูปที่ดินเพื่อรองรับสิทธิทำกินในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ เพื่อให้ราษฎรเกิดความมั่นใจในการอยู่อาศัยและทำกิน การรับความช่วยเหลือจากภาครัฐ การขยายบุกรุกพื้นที่ป่าก็จะลดลงและหมดไปในที่สุด ทั้งนี้ สิทธิประโยชน์ที่ประชาชนจะได้รับคือ การที่หน่วยงานราชการจะได้เข้าไปช่วยกันพัฒนาได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ทั้งเรื่องแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค และการเกษตร เส้นทางสัญจร ไฟฟ้าส่องสว่าง การรับรองแหล่งที่มาของผลผลิตต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นกาแฟ พืชผักผลไม้ สมุนไพร จากพื้นที่ก็จะถูกต้องตามกฎหมาย มีมูลค่าเพิ่มขึ้นและสามารถส่งออกไปต่างประเทศได้ในที่สุด
ภารกิจการพัฒนาชุมชนมิได้สำเร็จโดยลำพังเพียงกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เพียงหน่วยงานเดียวเท่านั้น หากแต่ยังอาศัยการบูรณาการความร่วมมือจากหน่วยงานต่างๆ ในกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เช่น กรมทรัพยากรน้ำ กรมทรัพยากรน้ำบาดาล กรมควบคุมมลพิษ สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นต้น ซึ่งเป็นไปตามนโยบายของท่านรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม นอกจากนั้น ยังต้องอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงานอื่นๆ ด้วย เช่น หน่วยงานฝ่ายปกครอง ฝ่ายความมั่นคง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ชุดประสานงานโครงการพัฒนาชุมชนฯ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นต้น
ตัวอย่างโครงการพระราชดำริอื่นๆ ที่ดำเนินการอยู่
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช มีโครงการพระราชดำริในความรับผิดชอบจำนวน 116 โครงการ และโครงการขยายผลอีกจำนวน 62 โครงการ เป้าหมายหลักคือ การดูแลป่าที่สมบูรณ์ให้คงอยู่ ฟื้นฟูป่าที่เสื่อมโทรมให้สมบูรณ์ดังเดิม และภารกิจสำคัญที่สุดคือมุ่งเน้นการพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎร ควบคู่ไปกับการดูแลรักษาทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า ในลักษณะบูรณาการกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
โดยมีโครงการสำคัญๆ เช่น โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่ โครงการหมู่บ้านยามชายแดน โครงการฟาร์มตัวอย่าง สถานีพัฒนาการเกษตรที่สูง โครงการป่ารักน้ำ โครงการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่าในพื้นที่ป่ารอยต่อ 5 จังหวัดภาคตะวันออก โครงการอนุรักษ์ช้างป่ากุยบุรี โครงการอนุรักษ์ธรรมชาติและสัตว์ป่า สวนป่าพระนามาภิไธยภาคใต้ โครงการพัฒนาเพื่อความมั่นคงพื้นที่ลุ่มน้ำน่าน เหล่านี้ล้วนเป็นโครงการที่ประจักษ์ทั้งในด้านการอนุรักษ์ และการดูแลพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนในหลายมิติ ช่วยให้พวกเขาเหล่านั้น อาศัยอยู่ร่วมกับป่าโดยไม่เบียดเบียน พึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน
ส่วนการขยายผลนั้น กรมได้น้อมนำแนวพระราชดำริที่บังเกิดผลดังกล่าว ไปดำเนินการภายใต้ชื่อโครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ ทั้งนี้จะได้นำแนวทางและตัวอย่างความสำเร็จจากโครงการพระราชดำริและโครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ ไปดำเนินการให้ครบถ้วนทั้ง 4,042 หมู่บ้าน ที่อยู่ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ โดยมีหน่วยจัดการต้นน้ำและพัฒนาชุมชนในพื้นที่อนุรักษ์ จำนวน 260 หน่วย และหน่วยงานโครงการพระราชดำริอีก 250 หน่วย เป็นหน่วยงานหลักเพื่อขับเคลื่อนดำเนินการร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตามนโยบายของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมต่อไป
ติดตามข่าวสารอัปเดตสดใหม่จากฟาร์มของเราได้ที่: Moo-Moo News พาดหัวข่าวที่หยุดนิ้วโป้ง
#กรมอทยานฯ #ขบเคลอนขยายผลโครงการพระราชดำร #ภายใตมลนธภบดนทร #ในพระบรมราชปถมภ
